Punktem obowiązkowym wizyty w Bieszczadach jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, przez miejscowych zwane również skansenem. To miejsce pełne historii, które przenosi nas w przeszłość, pokazując tradycyjne życie mieszkańców tego regionu. Skansen to wspaniała okazja, by zobaczyć autentyczne, drewniane chaty, młyny, cerkwie i inne budowle, które stanowiły nieodłączną część bieszczadzkiego krajobrazu.
Nie bez powodu mówi się, że Sanok to brama w Bieszczady. Od wieków pełnił rolę siedziby władz i był ważnym ośrodkiem handlowym oraz kulturalnym. Jego długa historia jest spleciona z losami trzech narodów – polskiego, ruskiego i żydowskiego. To miejsce, gdzie różne kultury i tradycje się spotykały, tworząc niepowtarzalną mozaikę historyczną, której ślady można dziś odkrywać w muzeum i samym mieście.
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku znajduje się przy ul. Rybickiego 3 i jest jednym z najważniejszych punktów turystycznych w Bieszczadach. Wejście na teren muzeum jest płatne, z wyjątkiem poniedziałków w godzinach 9-12, kiedy to wstęp jest bezpłatny. Aktualny cennik najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie internetowej muzeum. W muzeum znajduje się około 150 obiektów drewnianych, które reprezentują różne krainy południowo-wschodniej Polski, stanowiąc wspaniałe świadectwo lokalnej kultury i tradycji.
Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od pory roku, dlatego przed planowaną wizytą warto sprawdzić najnowsze informacje na stronie muzeum. Od 20 marca 2021 roku muzeum jest czynne w trybie połowicznym, co oznacza, że zwiedzanie odbywa się tylko na świeżym powietrzu, bez wchodzenia do budynków. Jednak w normalnym czasie możliwe jest także zwiedzanie wnętrz domów z wystawami, ale tylko z przewodnikiem, który ma klucz do tych obiektów. Zdecydowanie warto skorzystać z tej opcji, bo pozwala ona lepiej poczuć klimat minionych lat.
Przed wejściem do skansenu znajduje się scena z zadaszoną widownią, gdzie latem odbywają się imprezy folklorystyczne, które dodają uroku temu miejscu. Naprzeciwko sceny stoi spichlerz z Przeczycy z 1732 roku, w którym mieści się czynna przez cały rok karczma serwująca dania regionalne. Na pewno każdy znajdzie coś dla siebie w menu.
Bilet można kupić w kasie biletowej zlokalizowanej w XIX-wiecznym dworku Stupnickich, który kiedyś znajdował się przy ul. Kościuszki w Sanoku. W tym dworku znajduje się również galeria, w której można podziwiać prace lokalnych twórców.
Po wejściu do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, zaraz po lewej stronie znajduje się tablica informacyjna z planem zwiedzania. Warto podejść do niej i zrobić zdjęcie, bo będzie ono bardzo pomocne podczas dalszego zwiedzania. Całość muzeum można zwiedzać przez 2-3 godziny, więc warto zaplanować odpowiednią ilość czasu, by w pełni cieszyć się atrakcjami.
Kierując się dalej, przechodzimy brukową drogą do sektora małomiasteczkowego, gdzie znajduje się odtworzone miasteczko galicyjskie. To niezwykłe miejsce, które pozwala poczuć się jak w dawnych czasach, kiedy to miasteczka Galicji tętniły życiem. Widać tu autentyczne elementy infrastruktury, takie jak rynki, kościoły, czy drewniane budynki, które tworzą niezapomniany klimat i przenoszą nas w historię tego regionu.
Galicyjski rynek w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku to serce odtworzonego miasteczka galicyjskiego, które przenosi odwiedzających w XIX-wieczną rzeczywistość. Jest to przestronny plac, otoczony charakterystycznymi drewnianymi budynkami, które oddają klimat ówczesnych miasteczek Galicji. W centralnej części rynku znajduje się studnia, która była niezbędnym elementem życia codziennego, a także typowe drewniane kramy i sklepiki, gdzie mieszkańcy miasteczka handlowali różnorodnymi towarami.
Wokół rynku można podziwiać rekonstrukcje budynków, które kiedyś pełniły funkcje publiczne, takie jak ratusz czy kościół, a także miejsca, w których ludzie spędzali czas, jak np. karczmy. Cały układ przestrzenny rynku oddaje atmosferę małomiasteczkowego życia w Galicji, z charakterystycznymi detalami architektonicznymi, które nadają temu miejscu autentyczności. Odtworzone w ten sposób miasteczko daje wyjątkową możliwość przeniesienia się w czasie i poczucia atmosfery sprzed wielu lat.
MUZEUM BUDOWNICTWA LUDOWEGO - SANOK
Zdjęcia z rynku
Po wyjściu z rynku kierujemy się w stronę kuźni, która stanowi jeden z ważniejszych punktów w odtworzonym miasteczku galicyjskim. Idąc brukowaną drogą, zanurzamy się jeszcze bardziej w atmosferze minionych czasów. Świeże powietrze, otaczająca przyroda i drewniane budynki sprawiają, że czujemy się jakbyśmy przenieśli się do XIX wieku. Każdy krok w tym miejscu pozwala poczuć ducha dawnej Galicji.
Wkrótce docieramy do kuźni, która jest kolejnym elementem ukazującym życie codzienne w miasteczkach sprzed lat. Kuźnia, z jej charakterystycznym zapachem ognia i metalicznych dźwięków, przypomina o ważnej roli rzemieślników w społeczności. Mimo że jesteśmy w muzeum, wszystko wokół sprawia wrażenie niezwykle autentycznego, a dźwięk uderzającego młota wciąż można niemal usłyszeć w wyobraźni.
Spacerując dalej po parku, czujemy się jakbyśmy naprawdę podróżowali w czasie. Otaczająca nas przestrzeń, pełna drewnianych budynków, starych narzędzi i tradycyjnych elementów infrastruktury, wprowadza nas w unikalną, historyczną atmosferę, która sprawia, że czujemy się częścią tej opowieści sprzed lat.
Dalej przechodzimy do bojkowskiej wioski, gdzie możemy zanurzyć się w życie górali połonin, znanych również jako Werhowińcy. Bojkowie, którzy zamieszkiwali wschodnie obszary Karpat, zajmowali się głównie hodowlą owiec i wołów, wypasając je na malowniczych połoninach. Poza tym angażowali się także w pozyskiwanie drewna i pracowali w tartakach, co stanowiło istotny element ich tradycyjnej gospodarki.
W tej części skansenu znajdują się zagrody bojkowskie z miejscowości Skorodne, które przenoszą nas w czasy międzywojenne. W zagrodach możemy zobaczyć autentyczne sprzęty z tego okresu, takie jak drewniane stoły, łóżka, a także naczynia i narzędzia codziennego użytku. Wędrując dalej, dotrzemy do cerkwi z Grąziowej, zbudowanej w 1731 roku, która stanowi doskonały przykład architektury bojkowskiej. Jej charakterystyczne drewniane ściany i dach przypominają o religijnym dziedzictwie tego regionu.
W sektorze bojkowskim znajduje się również młyn wodny z Woli Komborskiej, który jest nieco nietypowym elementem tej części skansenu. Choć młyn pochodzi z Pogórza Strzyżowskiego, jego przeniesienie do tego miejsca ma sens – znajduje się tutaj strumyk, który umożliwia uruchomienie mechanizmów młyna. To ciekawy przykład, jak tradycyjna technologia mogła być zastosowana do wykorzystania lokalnych zasobów naturalnych.
Mijając cerkiew, wkraczamy do krainy Łemków, której mieszkańcy również byli góralami, ale o korzeniach rusińskich. Łemkowie zamieszkiwali łuk Karpat, od Osławy w Beskidzie Niskim aż po rzekę Białą w Beskidzie Sądeckim. Byli to ludzie, którzy przede wszystkim zajmowali się rolnictwem i hodowlą zwierząt, żyjąc w zgodzie z naturą i korzystając z zasobów górskiego regionu.
W części skansenu poświęconej Łemkom znajdują się chaty z XIX i XX wieku, które wiernie oddają architekturę łemkowskich osad. Wokół chat możemy zobaczyć także typowe dla tego regionu budowle gospodarcze, takie jak stajnie czy obory. Za chatami wznosi się piękna cerkiew grekokatolicka z 1801 roku, która stanowi centralny punkt tej części skansenu. To wspaniały przykład drewnianej architektury sakralnej, z charakterystycznym, kopulastym dachem i ikonostasem, który stanowi ważny element łemkowskiego dziedzictwa religijnego.
Cerkiew ta przyciąga wzrok nie tylko swoją architekturą, ale także spokojem, który emanuje z tego miejsca, przypominając o duchowości Łemków i ich bliskim związku z naturą oraz wiarą.
Na przeciwko cerkwi grekokatolickiej w skansenie znajduje się XIV kamiennych stacji Drogi Krzyżowej, które stanowią wyjątkową część ekspozycji. Rzeźby te zostały wykute przez Tomasza Śnieżka, znanego rzeźbiarza ludowego, który swoją twórczość opierał na prostocie formy i głębokim związku z religijną tradycją regionu.
Ekspozycja składa się z 43 kamiennych figurek, które przedstawiają poszczególne stacje Drogi Krzyżowej. Każda z nich jest niezwykle szczegółowa, oddając emocje i dramatyzm wydarzeń, jakie miały miejsce w czasie ostatnich godzin życia Jezusa. Początkowo Śnieżek miał nadzieję, że jego rzeźby zostaną ustawione w pobliżu jego kościoła parafialnego. Jednak ostatecznie rzeźby trafiły do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, gdzie stały się nie tylko ważnym elementem religijnego dziedzictwa, ale także cennym świadectwem artystycznej twórczości ludowej.
Przechadzając się obok tych rzeźb, możemy poczuć atmosferę medytacji i kontemplacji, która nieodłącznie wiąże się z ich religijnym charakterem. Rzeźby Śnieżka wprowadzają nas w klimat nie tylko duchowy, ale i artystyczny, będąc prawdziwą ozdobą tej części skansenu.
W części Pogórza Zachodniego Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku znajduje się pięknie zachowany dwór ze Święcan, który pochodzi z końca XIX wieku. Budowla ta wyróżnia się swoją architekturą, a wokół dworu rozciąga się malownicza alejka z podjazdem, która prowadzi do ogrodu znajdującego się z tyłu budynku. Dwór jest świetnym przykładem eleganckiego budownictwa z okresu, w którym był wznoszony, a jego otoczenie dodaje uroku temu miejscu.
W tej części skansenu znajdują się także drewniane budynki, w których prezentowane są interesujące ekspozycje związane z dawnymi rzemiosłami. Szczególną uwagę warto zwrócić na garncarstwo oraz tkactwo, które w przeszłości były podstawą lokalnego przemysłu. W tych obiektach można zobaczyć narzędzia, maszyny oraz przykłady wyrobów, które kiedyś były codziennym elementem życia mieszkańców tego regionu. To doskonała okazja, aby przenieść się do przeszłości i poczuć atmosferę dawnego rzemiosła, które miało ogromne znaczenie w życiu ludzi żyjących na Pogórzu Zachodnim.
W sektorze naftowym Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku znajduje się wyjątkowa kolekcja urządzeń i narzędzi wykorzystywanych w przemyśle naftowym, obejmująca okres od połowy XIX wieku aż do czasów współczesnych. Ekspozycja pochodzi z zlikwidowanych kopalń ropy naftowej, które znajdowały się na terenie całego województwa podkarpackiego.
W tej części muzeum można zobaczyć imponujące urządzenia, które były niegdyś wykorzystywane do pozyskiwania ropy naftowej z głębokich odwiertów. Do najciekawszych elementów wystawy należą żurawie pompowe, w tym żuraw do pompowań odwiertów o głębokości 500 metrów oraz dwa żurawie przeznaczone do głębszych odwiertów, osiągających głębokość 1000 i 2000 metrów. Te potężne urządzenia były niezbędne do efektywnego wydobycia surowca w trudnych warunkach podkarpackich kopalń, gdzie wydobycie ropy odbywało się często w ekstremalnych warunkach geologicznych.
Sektor „Dolnianie” w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku przedstawia życie ludzi zamieszkujących południowo-wschodnią Polskę, którzy zajmowali się głównie uprawą ziemi i hodowlą zwierząt domowych. Dolnianie to grupa etniczna składająca się z Polaków, Rusinów oraz niewielkiej grupy osadników niemieckich. W tej części skansenu można zobaczyć, jak wyglądała codzienność tej ludności.
Sektor rozpoczyna się od zajazdu przydrożnego, który służył podróżnym i handlowcom, oraz kuźni, w której odbywała się obróbka metalu. W tej okolicy znajduje się także remiza strażacka z charakterystyczną wieżyczką, w której suszono węże gaśnicze – istotny element wyposażenia straży pożarnej.
Naprzeciwko remizy znajduje się ścieżka, która prowadzi do dalszych zabudowań Dolnian. W tym obszarze można zobaczyć sześć dużych obiektów, chałupy i zagrody, w których znajdują się warsztaty łyżkarza i kołodzieja. To doskonała okazja, aby zobaczyć, jak wyglądały rzemiosła typowe dla tej grupy, oraz poczuć klimat minionych czasów, gdy rękodzieło było podstawą życia codziennego.
Ostatnia część naszej podróży po Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku to sektor „Pogórzanie Wschodni”. W tej części skansenu znajduje się najwięcej zabytkowych obiektów, które ukazują życie i pracę mieszkańców Pogórza. Pogórzanie Wschodni, którzy zajmowali się rolnictwem i hodowlą zwierząt, również trudnili się kamieniarstwem i tkactwem. Ich umiejętności rzemieślnicze oraz życie codzienne zostały tu wspaniale uchwycone.
W tym sektorze możemy podziwiać kościół z Bączala Dolnego, który stanowi ważny punkt religijny w tej części skansenu. Zobaczymy także wiele zagród, zarówno jedno-, jak i wielobudynkowych, które doskonale przedstawiają sposób życia mieszkańców tej okolicy. Drewniany wiatrak, który zachował się w tej części skansenu, to kolejny symbol dawnych czasów, a także szkoła, która przypomina o edukacji, która była wówczas kluczowa dla rozwoju lokalnych społeczności.
Cała ta część skansenu jest pełna historycznych artefaktów i obiektów, które stanowią doskonałe świadectwo tradycji i życia Pogórzan Wschodnich, dając zwiedzającym wyjątkową okazję do zanurzenia się w przeszłość.
Na zakończenie zostawiam Wam mój film! Jeśli spodobał Ci się wpis, będzie mi bardzo miło, jeśli zostawisz po sobie ślad i napiszesz w komentarzu, co najbardziej Ci się podobało. A może już odwiedziłeś to miejsce? Jestem bardzo ciekawa Twojej opinii i doświadczeń. Czekam na Twoje komentarze! 😊
Chcesz więcej?
Zaciekawił Cię mój wpis i chcesz więcej … wskakuj TUTAJ
